Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, 10210 Schepenbank Heeze, Leende en Zesgehuchten 1400-1810, Akten van attestatie, sommige met bijlagen, inventarisnummer 1947, jaar 1600
Copyright: Bram van Kesteren, oktober 2024
0. [.] Zwuesten [.] doen te weeten [.] certificatien zullen [.] ende met deesen attesatie [.] gecompareert sijn Del[.] Adriaen Meeus ende J[.] Coolen heijlichgeestmeesteren [.] Peter Andriessen ende Remig[.] van Leende inden lande van [.] ende hebben altesamen inden name [.] corpus des dorps voers. op den [.] doen roepen ende vergadert sijnde, de [.] dijnen gemeijnen verdrach der selver [.] alwijl overmits deesen tegenwoordigen [.] ende oorlog[.] vercocht getransporteert gerichtelijck gegoedt te hebben, verco[.] [.]gichten midts deesen den . heere Peter Goorts? alias Ballincx wesende pater des convent van Achel die somme van 350 gulden Brabants twijntich stuvers voor elcken gulden gereeckent ende sullen daer jaerlicx aff gelden ende betaelen 24 gulden ende 10 stuvers den gulden als boven Leender gelt evalueert daer den eenen coopman den anderen wel mede binnen Leende voldoen ende betaelen ende in oe verre zij van Leende de eenen pacht vuijt den anderen houden soe sullen zij volstaen ende betaelen met 23 der gelijcker gulden vallende alle jaer op onsser liever vrouwen lichtmissedach waer aff den ierten pacht sal sijn (02-02-1596) ende zoe voerdaen van jaere tot jaeren te betaelen die voers. renthe, jaerlickx [.] ontzwaert van allen lasten tegenwoerdich sijnde ofte toecomende [.] op wat manieren die mochten toegelaten woerden egheen wtgescheijden de voors. coopere sijn geerven ende naecomelinghe oft .el.r des brieffs opten dach wie voors. is oft paesschen daernae onbevangen naeden valdach mits conditie dat soe [.] gemeijntenaeren voerge. allen jaere die voers. renthe op paesschen [.] valdach nijet en betaelen oe voers is ende daerover bijden coopere [.]ts anders in sijnder off sijnder naecomelingen name gemaent we[.] vijfthien daghen nae datum der momtien nijet en betaelen dat als[.] coepere sijne geerven en de naecomelingen alle daghe sal moeghen [.] ter plaetsen daert hem gelieven sal vijff stuvers daechelicks den maent lan[.] [.]uerende dies oeck nijet tegenstaende sal de cooper sijn geerven ende naecomelinghen oft sijn recht hebbende naden termijn boven gespecificeert voer sulcken vervallen renthef oft renthef. leijso. ende echten ofter eeniijghe gevallen waeren oft gedaen woerden die hij oft sijn geerven oft naecomelinghen oft helder des briefs met henne s[.]voerd[.] binnen oft buijten slants ende enen ijderen nu tegenwoerdich ende naemaels toecomende ende werden moeghen van hen besondere als principael hooft schulden[.] te water oft te lande moeghen doen arresteren ende halden ende met recht vervolgen ter tijt toe ende zoe lange sij hem die gevallen renthe oft renthen met leijscosten ende andere costen daerop gedaen gansselijck vermecht ende betaelt sullen hebben soe voers. staet voer welcke voers. ruithe voorgespecificeert die vercoopers voers. soe [.] hun als inden naeme der selver gansser gemeijnten bekennen ende b.den 350 gulden den gulden als boven van [.] heeren Peter ontfangen te hebben waer vooer ende [.] jaerliche renthe die voergen. gedeputeerders, kerckmeesteren ende heijliggeestmeesteren des dorps van Leende voers. metter gansser gemeijten hun[.] ende naecomelinghe lijff ende erfguederen[.] naemaels vercrijgende
[Kantlijn: [.]sche des[.] zijn gestelt Joost van Erp, Jan van Hout, Jan Goossens heijliggeestmeesteren, Jan Herbrechts, Joost Dries, Peter Driessen kerckmeesteren, Michiel Vriesen, Herbert Joosten, Adriaen Verover, nu ter somme van duijsent ende acht gulden Brabants doende XX stuijvers ende jaerlicx daeraff te gelden LXIII gulden]
0v. [.]uijtloep[.] [.]ondert lants [.] specialijck genaempt [.] daert Godt voer [.] .en haere gemeijnten [.] desen hen daer.et [.]the los ende vrij van [.] voerst is biddende daerom [.]en daeronder vervolch van [.] .ch gescieden, onssen geerven [.] zijnen erven oft helders des [.] erfaren ende egenen wederstaet [.]sent wegen rij. oft geviele [.] . woerde verloren [.] brief op . stuijvers te verleenen [.] soo nu als [.] genoch sijnde tot beswarenijsse des coopers voers. oeck alsoe ende met sulcke conditien dat sij hem geerven ende naecomelingen de voers. renthe [.] sullen moegen lossen oft affqueten binnen den tijt van thien ierstcomende jaeren ten daege oft hem geviele alsoe dat heer . voors. ge.aecte te comen tot gevanckenisse oft tselve .buckt .ad. tot nootdruft sins lijffs sullen gehouden sijn hem die voers. hooftpenningen te restitueeren metter verlopen intresten salvo hen tselve een halff jaer te voorens op te seggen ende die voers. lossinge te doen in goede gancbaren gelde cuers ende ganck hebbende van Brabant ende tot Leende als voers. staet ende oft zaecke waeren dat den coepere sijn geerven oft naecomelingen die hooftpenningen anderssints begheerden wederom [.] ende der gemeijnten ten halff jaer te voorens opseede zoe[.] [.]coopere die hooftpenningen te leggen ende te restitueren [.] verloepen renthen leijscosten ende rechten daerop gevallen sijnde [.]elijcken als dije ge.se . gerven ende naecomelingen [.] hooftpenningen den coope begeerden te restitueeren sullen [.] een half jaer te voorens op te seggen renontierende [.] over allen onssen naecomelingen op alle ende regelic[.] mansschap, van allen lij. previlegien [.] ende hulpen van rechten beijde geestelijck ende .lick als [.] vorden previlegien der gulden [.] den onders[.] hunnen guederen verleent, ende voorts van allen [.] vrijheijden van jaermerckten ende weeckmercten van [.] ende lants vrijheijden waer dij .legen sijn daermen ons ofte onser naecomelingen persoenen ende [.] oft mochten woerden tsij bij [.] ende conenlijcken majesteijt, geestelijcke oft weerlijck [.] enichsints mochten .hoir. .esen. ende den selven copre oft sijnen recht hebbende .derlijcke . sij waerop sij mits deesen gansselijck vertijt hebben ende ver. mits desen . daer met nijet te behelpen noch dat sij in cont. van d. nijet en sullen verworven oft doen vercrijgen .ghe g.tien vrijheijden oft .revic., noch dat daer met [.] soe voorst. staet ende alsoe alle [.] oft lijst, oirconde van [.] vande schepenen voors. [.]
x. [te zwaar beschadigd, slechts enkele woorden leesbaar]
x. [te zwaar beschadigd, slechts enkele jaartallen leesbaar: 1595, 1596, 1607 en 1606]
1. allen den ghenen die deeze onse opene brieven van certificatien sullen sien oft gethoont wordden saluijt, wij Reijm Jans, Jan Peters, Jan Vesters, Jan Bluijssen schepenen in Heeze ende Leende onder de meijereije van S'Hartogenbossche int quartier van Peellandt gelegen, doen te weeten eenen iegelijcken certificerende midts deesen voir de gerechte waerheijt dat Jan Gielisssen thoonder van deesen is gebooren ende opgevoet binnen de voirs. dorpe van Heese van vromen, duechdelijcken ende catholijcken ouders, staende den selven Jan Gielissen ter goeder eenen anme ende fame, dat oijck denselven thoonder van deesen hem nijet en absenteert vuijt den voirs. dorpe oft meijereije, om enige quaede feijten oft schandelijcke stucken, dan alleenlijck om zijn broot buijten den voirs. dorpe te gaen verdienen insegelicjken certificeren wij schepenen dat Jan Gielissen voirs. van zijne patrimoniael goeden is contribuerende in allen sdrops lasten egeen daer aff vuijtgesondert als andere naebueren nae sijne qualiteijt alsoe dat wij van Jan Gielissen noch van sijne voirouders nijet en hebben gekont noch en weeten te spreecken dan eere duechde ende vroomheijt, ende want Godtlijck ende behoirlijck is der waerheijt getuijchnis te geven ende gestandt te doene besondere alsmen wittelijck daer toe woirt versocht, soe hebben wij schepenen des versocht sijnde onsen gemeijnen zegele des schependomps van Heese ende Leende opt spatien van deesen gedruct opten (28-12-1600)
2. amor vincit omnia non spro.k pecunia
x. [leeg]
3. schepenen alteste. voirde gerechte waerheijt dat hen wel indachtich ende kennelijck is, dat binnen der maent van julio, ontrent onbegrepen den vijftiensten dach inden jaere vijfthienhondert negenendtnegentich (15-07-1599) gecomen sijn binnen den dorpe van Heese een groot regemente van soldaten, die welcke genoempt woirden recruijten, ende waer bij waren noch ettelcijke IJendelen Duijtsche, welcke verclaert wouden te wesen treegiment van graeff van Empden, die welcke tsamen metten voirs. recruijten affcomende van Nederweert, is den voirs. graeff van Empden gebleven op die vijff hoeven van Sterksel, ende die recruijten voirs. comende binnen den voirs. dorpe van Heese tmeestendele tsavonts ende dandere vonts des anderen daechs, al wair die selve sijn gebleven tot opden tweden dach van welcke recruijten den voirs. dorpe ende ingesetenen soe groete excessive schade ende bederffelijckheijt is overcomen, soe is dootslaen van henne schapen, beesten, als int ruijnieren ende rooven van henne meublen soe van alderhande huijsraet, dat tselve met wel mogelijck en heeft geweest te estimeren, boven allen dwelcke den voirs. ingesetenen, bijde selve recruijten noch affgedreven sijn geweest vele van henne peerden, beesten, koeijen ende die welcke sommige vande ingesetenenen tot inden leger voir Boemel naegevolcht sijnde, niet wederom en hebben connen gecrijgen boven allen welcke groete rooverige ende wijtplondering hbben bnen den voirs. dorpe van Heese sommige ingesetenen gevangen genomen ende hen lijff moeten versomeren, verclaert alnoch Willem Wouters onsen mede schepen, ende doen ter tijdt borgemeester binnen den voirs. dorpe van Heese dat hij den voirs. ruijters tegen gereden was, om dat naer te vernemen, ende heeft doen ter tijdt vele overdecte wagenen sien trecken van Nederweert, over die hoge bane den recht wech nae Mierlo, midts niet wetende oft denclende tgehele voetvolck en soude soe oijck gevolcht hebben ende wandt goddeliijk ende behoulijck vt in forma ...
4. wij schepenen, borgemeesteren, kerckmeesteren ende heijligegeestmeesteren hier onder geschreven met een deel vanden gequalificeerde naebueren van Leende representerende tdorpe ende gansche gemeijnte ende ingesetenen van Leende, kennen ende lijden mets deesen bescheldenbrieve vande eersamen Willem Hendrick Maes zoen onden mede inwoender tot Leende ontfangen te hebben in goeden ganckbaeren penningen die somme van 1000 carolus gulden tstuck van XX stuijvers Brabants loepens gelts gereeckent die welcke wij nootshalven ende om die meeste schaede mette minste te verhueden in des voirs. dorpslasten ende commeren hebben aengeleght ende geemploijeert ende die onder restenctie ende conditie dat wij ontfangeren voirs. off onse naecomelingen respective in dienste wesen ende den voirs. Willem sullen restitueren in dijert ons goe. ende bekennen sal nu tot alderheijligendach ierstcomende die voirs. somme van 1000 gulden met noch 80 der gelijcker gulden voir sijn verschiet ende waes.e ende ingeval wij ontfangeren voirs. de voirs. somme hem nijet en restitueren soe geleoven wij ende voir onse naecomelingen in officie respective wesende ten respecte der voirs. somme van 1000 gulden bij ons als voir ontfangen denselven Willem Hendrick Maes zoen sijne geerven ende nacoemelingen ende alle sijne goeden alhier binnen Leende tegenwordich hebbende los vrij ende exempt sullen hebben ende houden van alles alst voirs dorpslasten commeren ende contributien tsij van opteneemen penningen alsnu opgenoemen, off alnoch op te nemene ende voirts in allen schatten ransoneringen alreede gemackt ende ingestelt off alnoch in te stellen ende te maeckene, tsij bijden hertoch ende staeten des landts van Brabant, als anderssints eegen vuijtgescheijden insgelijcken oijck, off binnen den voirs. dorpe van Leende enige ruijteren oft .eckten quamen logerenoft executeren, ende deselve gereeckent worden ende geliquideert met billetten als anderssins sullen den voirs. Willem sijne belastinge in zulcker vuegen hem overcomen oijck als andere naebueren goet doen ende daerenboven oft geviel dat Willem sijnen peerde, beesten, oft zijnen persoon woirde geexecuteert geaneseert off ontviert beloeven wij hem alles goet te doen ende ontlasten van wegen des dorps Leende gelijck andere ingesetenen des dorps Leende voirs dierste jaer geexponeert zijnde ende dit voirs. al duerende ter tijt ende wijlen toe wij ontfangeren voirs. off onse naecomelingen den voirs. Willem off nae hem sijne gerechte erffgenaemen ende naecomelingen die voirs. sijne geleende penningen in gouden gancbaeren gelde te dancke wederom sullen hebben gerestitueert ende voldaen, daer voer wij voirgenoemde personen ende naecomelingen gesamenderhandt ende elck van ons als schuldenaer principael een voir alle besundere verbijndende onse personen ende allen onse goeden present ende toecomende meede ons daer inne overgevende daer voir voir alle richteren heeren hoven ende bancken van rechte te mogen worden gearresteert in recht aengesproecken ende als met recht verwonnen ende verreijcte schult voir bevonnisse te mogen worden, meede oijck re.ichiers op alle privilegien, relievenien, exceptien ende diesen enichsins contrarierende ende ons daer meede in egeenderleij manieren te behelpen, wel verstaende dat wij ende onse naecomelingen in officien respective als voir comende die voirs. opgenoemen penningen den voirnoemende Willem Hendrick Maes oft sijne erffgenaemen ende naecomelingen tallen tijden ende stonden, los ende vrij van allen ongelde in goeden gancbaeren gelde, t'onsen believen ende welgevallen wederom sullen mogen restitueren ende affleggen ende den voirgenoemde penningen alsoe gerestitueert zijnde sal alsdan den voirs. Willem meede moeten contribueren ende betaelen zijn gequotiseerde cotieren ende lasten, soe sijn quotesatie ende contingent daeraff met sijnen anderen naebueren sal moegen geloepen ende aendragen ende die voirs. gemeijnte van Leende blijven in haer geheel allet sonder bedroch arch oft liste alens gedaen onder den gemeijnen schependomps zeegele van Heese ende Leende hier onder aengehangen opten (19-10-1600) [ondertekent door: Jan van Hout, Joost Coppen, Antonis Dries, .es Thijs, Jacob Pompen, Willem Hannen als borgemesters in haerder tijt, Joost Baeten, Willem Vechelen ende Marten Wouter vanden Biezen heijliggeestmeester, Jacob Coolen, Michiel Vriesen, Jacob Pompen kerckmesters, Jan Bluijssen ende Reijm Hoirs schepenen tot Leende]
6. wij Reijm Jan Hoirs, Jan Peters, Jan Vesters, Jan Bluijssen, Jan vanden Hove, ende Jan Peter Pompen schepenen in Heese ende Leende, doen condt, eenen ijegelijcken certificerende midts deesen voir de gerechte waerheijt dat voir ons zijn gecompareert in propre personnen Andries Swuesten ende Aert Melchiors inwoenders tot Heeze geloefflijcke personen om der waerheijt getuijgenisse te geven ende hebben ter instantien vande borgemeesteren respective tot Heese getuijcht verclaert ende geaffirmeert, tuijgen verclaeren ende affirmeren zoe hier volcht, . Andries Swuesten in zijnder tijt schepen ende secretaris der heerlicheijt van Heese ende Leende, ende Aert Melchiors tegenwordich secretaris der selver heerlicheijt voirs. tuijgen eendrachtelijck op henne eeden int aenvangen hender offitien respective gedaen, waerachtich te zijne dat opten (07-12-1600) zijn gecoemen binnen Heese veerthien soldaten te voet wesende onder de conductie in garnisoen liggende binnen Herentals ende hebben deselve soldaten denselven dorpe van Heese geexecuteert voir tachterheijt van enige verschenen tauxen ende hebben de voirs. depe.ten den soldaten gestelt in presentie van eenen borgemeester van Heese voir henne executie met allen bidden ende smeecken die somme van 21 gulden min omtrent II stuijvers Brussels gelt ende daerenboven den voirs. sargant Marten voir sijn paert een halff oude ducaet in specie hebbende denselven soldaten oijck te vooren aengeseijt datter andere ordinantien waere binnen Helmond daermeede tvoirs. dorp worde los geslaegen, maer en wouden die voirs. soldaten hen daermee nijet te vreeden houden, tuijcht al. die voirs. Andries Swuesten dat de voirs. soldaten in sijn huijs hebben vertert in cost ende drnack soe die borgemeesters met hem te goeder discreten gereeckent hebben die somme van 6 gulden 10 stuijvers .uegende zij deponent redenen van welwetenheijt dat sij tusschen den borgemeester genaempt Lenaert Janss ende de voirs. soldaten daccorde vande executie gemackt hebben ende tgelt selver overgetelt hebben ende want soe hebben wij schepenen in kennisse der waerheijt besegelt met den gemeijnen zegel ons schependomps van Heese ende Leende actum den (11-12-1600)
7. wij onderges. attesteren voir die gerechte waerheijt dat opten (07-12-1600) tot Heese zijn gecomen vijfthien soldaten te voet om te executeren voirden garnisoen van Herentals ende hebben deselve soldaten moeten geven eer sij wouden vertrecken die somme van 21 gulden min omtrent twee stuijvers ende daerenboven den sargant genaempt Marten de Namur vande voirs. soldaten voirs sijn aenpaert noch gegeven een halff oude ducaet, nijettegenstaende die borgemeesters van Heese hen aenseijden datse bij conte de buchquoij vande voirs. executie waeren quijtgeslaegen ende bijde selve soldaten tot Heese verteert soe de borgemeesters metten wert ende werdin gereeckent hebben belopende 6 gulden ende 10 stuijvers des toirconde bij ons onderteeckent als present geweest zijnde, daer tvoirs. gelt is getelt opten (12-12-1600) ...
8. allen den ghenen die dese onse openen brieven van certificatien sullen sien oft gethoont worden saluijt, wij schepenen ende borgemeesteren des dorps Heese onder de meijerije van S'Hartogenbossche gelegen doen condt eenen iegelijcken certificerende midts deesen voir die gerechte waerheijt dat opten (29-12-1599) sijn gecomen de ge.ubeerde soldaten van ha.et dewelcke over vallende d'inwoenders van Heese voirs nijet anders wetende ten waeren legers volcke om te rooven ende plonderen als anderssins, hebbende tvoirnoemde dorp aen diversche straeten vande principaelste in brant gesteecken alsoe datter affgebrant sijn vande beste huijsen ende schueren met rogge als voeder ende andere behoeffelicheijt een ende tzestich soe huijsen ende schueren tsamen getelt, nijet sonder rooven, plonderen ende ander gewalt aen verscheijden personen doende, ende boven dijen noch meede genoemen over hondert ende vijftich koeijen ende andere beesten, daer aff d'inwoenders veele beesten hebben geransoent ende gecocht, ende de sommige nijet connen gecoepen off ransoenen, als deselve doot geslaegen ende andersins verstompelt, welcke destructie, vrijne plonderinge ende verlisen is streckende tot sulcke groete bederffenisse ende schaede, dat ons nijet mogelijcke en is geweest tselve t'estimeren, off tot ennigen staet oft somme te brengen, in vuegen dat geschaepen is d'ingesetene van Heese den last van contributie soe van d'een als dandere sijde nijet en sullen connen opbrengen ten waere hen bij goede heeren des macht hebbende, daer inne en woirde versien biddende daeromme de voirs. inwoenderen in alder oitmoet dat dese groote verderffelijcke schaede met bermharticheijt mach woirden aengesien ende ter harten genoemen woirden, dat die arme desolaete affgebrande deen metten anderen desen benarden tijt mochten tsamen blijven datse toch vorder tot meerder desolaetheijt nijet en comen, sij sullen kenne Godt alle henne macht ende vuijterste diligentie te werck stellen om te voircoemen de dagen ende termijnen, die sij bidden hen bij goeder discretie vergonnen ende gestelt sullen woirden, des toirconde hebben wij schepenen van Heese ende Leende onse gemeijnen schependomps zegele opt spatie van deesen gedruct opten (13-01-1600)