Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, 10210 Schepenbank Heeze, Leende en Zesgehuchten 1400-1810, Akten van attestatie, sommige met bijlagen, inventarisnummer 1949, jaar 1602
Copyright: Bram van Kesteren, november 2024
1. compareerden voir ons schepenen, Michiel Handrick Vriesen oudt ontrent 48 jaeren, Peter Willem Cocx oudt ontrent 29 jaeren, Aert Wouters oudt ontrent 33 jaeren, ende Adriaen Jan Daems oudt ontrent 29 jaeren, altsaemen hoffweerdige persoenen, omme der waerheijt getuijchenisse te geven, ende hebben ter instantien van Antonis Peter Smulders als thiendenaer vande Langecker thiende tot Leende getuijcht ende geaffirmeert, onder henne eeden, hen in desen gerichtelijck voir gestaeft, LX Aert Wouters ende Peter Cocx tuijgen dat binnen den dorpe van Leende is gecoemen loegeren opten (08-07-1601) de graeve van Bequoeij midts dat regimente vande .eve van Barlemon ende ontrent acht compagnien peerderinte.en, ende dat duer die selve heertoche Antonis Smulders vermelt ende te niet gebracht sijn alle die soomervruchten, soo van garst, haever, ende andersins wes hij binnen den voirs. dorpe van Leende inde Langeckerthiende hadde opt velt staende soo hij die selve vande joffrouwe van Keijserbosche in pachtinge genoomen hadden, tuijgen alnoch Michiel Hendrick Vriesen, Adriaen Jan Daems, Peter Cocx ende Aert Wouters voirs. tsaemen ende eendrachtelijck dat opden (27-11-1601) treckende naer Weert ende wederkeren opten (30-11-1601) daernae naer s'Hertogenbossche oeck gecoemen is binnen den selven voirs. dorpe van Leende enige vande leger welcke onder die condictie van zijne . grave Martinus van Nassua ende hebben groete menichte van coeren gehaelt wt dit thiendeschuere van Antonis Smulders, soe hij die thiende oeck vande joffrouwen van Keijserbos voirs. in pachtinge genoemen hadde, deen duer den pr. coirde vebrant, dander vervoeijert, verdraegen, ende veele te niet gebracht soe dat die selve persoenen verclaeren datse die quantiteijt niet en souden connen geestimeeren acte desen (15-11-1602), testes Jan Bluijssen, Jan Vesters ende Willem Wouters schepenen
2. wij ondergeschreven schepenen binnen Leende attesteren ende certificeren midts desen voir de gerechte waerheijt, dat Willem Dirckx wonende binnen Woensel (soo hij verclaert) gemangelt te hebben gehadt van Hendrick Dries van Leende, wonende tot Haerlem een weeffgetouwe ende hem Hendrick voirs. gelevert ende soude Willem voirs. ontfangen tot Leende een getouwe in plaetsche vanden sijnen van wegen Hendrick voirs. en hoe wel Willem voirs. alsulcx versocht heeft binnen Leende tot diverse reijsen, ende heeft Willem niet connen becomen, oft alnoch en doet, alsoe Jan Dries broeder van Hendrick voirs. verclaerde ende verclaert noch daerenboven dat hij niet en weet dat binnen Leende enich weeffgetouwe is hem Hendrick sijnen broeder toecompeterende, noch oijck gehadt en heeft, dan souden staen opte Tongelreep genoempt de Bruggerhuijsen twe stapels vande getouwe, waer van alle cleijn gereetschap verbrant soude wesen, sonder erch en liste, vt in forma meliori ende wort godts, actum den (29-12-1602)
3. [.] certificeren midts [.] voir ons gecompareert ende erschenen sijn, eersaeme personen inwoonderen ende naebueren van Leende, loffwerdige personen om getuijgenisse der waerheijt te geven, inden ijersten Jan Adriaen Stijnensoen oudt ontrent 90 jaeren, Michiel Vriesen oudt ontrent 68 jaeren kerckmeester tot Leende, Theus Weijnen oudt ontrent 60 jaeren burgemeester in sijnder tijt tot Leende, Antonis Hannen oudt ontrent 67 jaeren, Philip Janssen oudt ontrent 65 jaeren, Willem Belien oudt ontrent 36 jaeren, Hendrick Bacx oudt ontrent 70 jaeren, Bastiaen Seskens oudt ontrent 75 jaeren, onder henne behoirlijcke eeden hen gerichtelijck voirgestaest, Jacob Pompen, Wouter Claessen ende Wouter Colen tegenwoirdige burgemeesters tot Leende, tuijgen ende verclaeren eendrechtelijck op henne behoirlijcke eeden, den heere gedaen, dat Jan Goort van Pelt coopman wonende in onsen dorpe van Leende, is een vroem, eerlijck ende duchdelijck huijsman, hem generende met coopmanschappe van vercken om sijn broot daer mede te winnen, voir hem, sijne huijsvrouwe, kinderen ende familie om tselffve met Godt ende met eeren daer mede te onderhouden, ende is Jan voirs. daer mede hem generende vercoepende die selvige, soe binnen die stadt Weert, Helmont, Eijndhoven ende s'Hertogenbossche als oijck op andere Brabantsche mercten ende tuijgen noch burgemeesters voirs. daerenboven, dat sij sijn geweest binnen s'Hertogenbossche ter oijrsaecken van henne contributien te betalen van wegen henne hoocheden, ende edele heren staten slants van Brabant, ende hebben hem Jan voirs. bevonden opten (07-07-1602) binnen s'Hertogenbossche met een cudde oft menichte van vercken, ende heeft die selvige gebruijct ende vercoft binnen der voirs. stadt, ende en weten anders niet ter contrarien dat hem enichsins soude mogen contrarieren, ende tuijgen schepenen ondergeschreven dat sij anders oijck niet ter contrarien en weten, sonder erch en list, actum den (13-07-1602) ...
4. item Antonis Peter Vreijssen oudt ontrent 42 jaeren, Jacob Smulders oudt ontrent 38 jaeren, Wouter Claessen oudt ontrent 38 jaeren, Peter Lobben oudt ontrent 40 jaeren gerichtelijcken gedaecht ende geedt tuijgen dat Servaes Adams, wollenlakenvercoper, is een inwoender sdorps Leende in henne gebuerte wonachtich met sijn pert ende kerre, wollenlaken, hangende hael en tange, met andere sijne nootdrufticheijt ende huijsraet, ende tot meerder verseeckerheijt, tuijcht Antonis voirs. dat hij Servaes voirs. sijn thuijs verheurt heeft daer hij binnen Leende in wonende is, ende heeft tselffve gehuert den (27-09-1602) en is daer in gecoemen den (30-09-1602) metter wone, met huijsvrouw ende huijsraet, ende alnoch tegenwoirdich woont, ende heeft tsedert oijck betaelt sdorps voirs. lasten gelijck andere sijne naebueren (pro rato) ende qualiteijt, ende presenteert voirts te betalen nae state ende qualiteijt soe hij bij geede tauxateurs getauxeert wordt, ende tuijgen schepenen tselffve te wesen loffwerdige personen om getuijchnisse ter waerheijt te geven, ende wordt Godts etc., actum den (04-10-1602) ...
5. [begint op scan 7 en gaat verder op scan 6] wij Reijm Jan Hoirs, Jan Peters, Jan Vesters, Jan Bluijssen, Jan van Hooff [van Hove], Jan Pompen ende Willem Hendrick Wouters schepenen in Heeze ende Leende doen condt eenen iegelijcken certificerende mits dezen voir de gerechte waerheijt dat wij opten (08-08-1601) ons hebben gevonden ter instantien van Antonis Peter Vreijssen, Peter Cocx ende Aert Wouters als pachters der Strijperthiende tot Leende inde thiendeschuere daer die voirs. thiende was behoft in te vergaderen, ende oijck op sommige eckerlanden der selver thienden dus ierst wesende, alwaer wij met oirbaer inspectie bij goede calculatie bevonden hebben dieselve thiendenaers inde voirs. thiende beschaedicht te weezen, soe in cooren, boeckweijt, garste, als haver ende ellicke specie vanden graenen nae den prijse der tegenwordigen merctganck tegen den rogge geestimeert bedragende vier mudden roggen ende twee vaten rogge behalvens noch het thiendestroij wel werdich wesende ontrent ses gulden ende dat alleenlijck vande regimente vande graeve van Busquoij ende tregiment vanden grave vvan Barlemondt die welcke inden dorpe van Leende opten (07-08-1601) gelegert hebben, item certificeren wij schepenen voirs. dat voir ons persoenlijck zijn gecompareert Antonis Engelen oudt ontrent 52 jaeren, Antonis Verhagen oudt ontrent 35 jaeren, ende hebben ter instantien van de voirs. thiendenaers gethuijcht op henne eeden hen gerichtelijck voirgestaen, thuijchen waerachtich te zijne dat ontrent baenisse gelegen hebben inden voirs. dorpe van Leende graeff Hendrick vande Berge met waer compangnien perdtruijteren ende sij deponenten hebben gesien dat inden huijse van Aert Dingens zijn gelogeert geweeest zeer veele perdtruijteren alwaer inde schuere vergadert is geweest een deel vander Strijper thiende, welcke ruijteren veele vande thiende hebben vervoedert, verbrant ende te nijet gemackt zeer veel coorens meten stare maer hoe veele en connen zij deponenten nijet perfect verclaeren, noch geestimeeren, item companerde oijck voir ons schepenen voirs. Wouter Hendrick Thijs ende heeft ter instantien vande voirs. thiendenaers gethuijcht op zijnen voirgestaefden eedt waerachtich te zijne dat int leste van october tot Leende voirs. gelogeert is geweest het Vries regiment vanden Neercant met meer andere ende hebben inde voirs. schuere ende daerontrent veele coorens vande voirs. Strijperthiende vermelt, verbrant ende te nijet gemackt, item de voirs. thiendenaers hebben op henne man waerheijt verclaert dat inde voirs. thiende wel ter eender helft meer schaede geschiet is, soe int wechdr.en, verbranden ende andersins vermelt als sij met oculaer inspectie bewijsen sonder arch oft list, des toirconde hebben wij schepenen voirs. onsen gemeijnen schependompszegele opt spata. van desen gedruct opten (14-01-1602)
6. item Antonis Engelen oudt 52 jaeren, Antonis Verhagen oudt ontrent 35 jaeren gedaen op henne behoirlijcke eeden, dat sij gesien hebben [.] baenisse gelegen sijn binnen den dorpe van Leende Hendrick vanden Berghe met vier compaignien p[.] ende hebben gesien dat inden huijse van Antonis [.] sijn gelogeert geweest seer veele perdruijteren [.] die schuere geleet is geweest een deel vande [.] thiende tot Leende, ende hebben veel perdruijteren [.] voirs. huijse gelogeert ende gevoedert, verbrant [.] te niet gebracht seer veel corens metten stroij [.] seeckeren nummer is hen deponenten onkennelijck [.], item Wouter Hendrick Thijs gedaechde ende geede [.] dat int leste van october, gelogeert hebben [.] Leende tVries regiment met meer anderen ende [.] inde voirs. schuere ende daer ontrent vanden [.] thiende veel corens vernietl, verbrant, ende [.] gebracht sonder erch en list, actum den (12-01-1602) ... [z.o.z.] item Antonis Peter Vreijssen, Peter Cocx ende Aert Wouters als thiendenaers vande Strijperthiende verclaeren bij henne vromicheijt ende man waerheijt dat in die voirs. thiende wel ter eender helft meer schaeden geschiet is, soe in verbranden ewech dragen, ende andersins te vermelen, als wij hebben connen met oculaer inspexie bewijsen sonder erch en list, actum den (14-01-1602)
7. schepenen ondergeschreven attesteren dat sij opten (08-xx-1601) geleijt sijn ter instantien van Antonis [.] Vreijssen, Peter Cocx, ende Aert Wouters als thiendenaers vande Strijperthiende tot Leende inde thiendschueren als oijck daer ontrent, ende voirts op sommige eckerlanden der selver thienden subiert [.] sende, alwaer wij met oculaer inspectie bij goede [.] calculatie bevonden hebben, de selvige tiendenaers be[.]dicht te wesen soe in coren, boecweijt, garst, als haver ende elcke specie vanden voirs. coren, naeden prijse der teenwoirdiger merct, tegen den rogge geestimeert, bedragende vier mudden ende twee vaeten, behalvens noch het thiendestro, wel werdich wesende ontrent ses gulden ende dat alleenlijck vanden lerge van conte Busquoij ende tregiment vanden graeffve van Barlamondt de welcke inden voirs. dorpe van Leende den 807-08-1601) gelogeert hebben ende want Godtl., actum den (10-01-1602) ...
8. wij Jan van Hove ende Jan Peter Pompen schepenen opten sessgehuchten onder de prochie van Geldrop ende onder de jurisdictie ende dinghbancke van Heese ende Leende gelegen, doen condt eenen iegelijkcen certificerende midts desen voir de gerechte waerheijt, dat wij op huijden date van desen [doorgehaald. (27-09-1602)] ons hebben bevonden binnen den dorpe van Geldrop ter instantie van Laureijs Jan Gisberts wonende opte voirs. Sessgehuchten om in onthandt ende kennisse te nemen die presentatie bijde voirs. Laureijs Janssen den schepenen ende borgemeesters van Geldrop gepresenteert, belangende die erffgoeden den voirnoemde Laureijs toecomende binnen den voirs. dorpe van Geldrop gelegen, die sommige vanden selven in zijn gebruijck gehouden ende heeft dieselve Laureijs den schepenen ende borgemeesters van Geldrop gepresenteert, hoe hij nu enige van zijne erffgoederen tot Geldrop gelegen in zijn gebruijck heeft gehouden tsedert die voirleden maent van augusto als hij vuijt Geldrop vertrocken is geweest, dat hij oijck dairaff ten respecte vande selve goeden begeerden te betaelen behoirlijck gebruijck, naer advenant vande taxe soe andere erffgoeden die in gelijcken cas worden gebruijckt binnen Geldrop zijn getauxeert ende gesedt in voirgaende tijden bij schepenen ende borgemeesters ende andere vanden drope oft oijck naer advenant, soe in enige omliggende dorpen ten respecte van zulcke goedens ende gebruijckers wordt gebruijckt ende geobserveert, met welcke presentatie die voirs. van Geldrop voirs. hen nijet te vreeden houdende maer verclaerden dat hen Laureijs sijn volle beede souden doen betalen daer sij dienende zijne residentie tot Geldrop op getauxeert was, ende vervallen 30 beden ellcike beede op 20 stuijvers, insgelicx heeft Laureijs voirs. hen gepresenteert der voirs. questien aengaende geliquideert te woirden bijde heeren schepenen ende magistraet van s'Hertogenbosche om wat bij de selve soude worden vuijtgesproecken te achtervolgen, maer en hebben hen die schepenen ende borgemeesters dairmee niet te vreeden willen houden dan gebleeven op henne voirgaende propoosen als pretenderen op hem de gesette beede oft commer tot zijnen laste die.de sijne residentie ten respecte van zijne goeden neminge ende te.inge gesedt ende tetauxeert, item boven dijen heeft Laureijs voirs. versocht aen Jan Ruevens, inden naeme ende absentie van schouthet van Geldrop hem doch van recht gestelt te woirden tegens alsulcke executie ende vercoopinge van zijne twee melckoeijen als de borgemeesters hadden gedaen opden (23-09-1602), dwelcke den voirs. Jan Ruevens weijgerde te doen ten ware hij Laureijs ierst en namptiseerde die penningen dairvoir die executie ende vercoopinge waere geschiet, hier aff certificatie geextudeert den (23-09-1602) ...
9. compareerde voir ons onderges. heer Antonis Ercken pastoir tot Heeze ende Adriaen Wouters in zijnder tijt schepen tot Heeze ter instantie van Jan Jan van Lieshout borgemeester van Son, verclarende soe volcht die voirs. pastoir op zijn priesterlijcke borst tuijcht waerachtich te zijne, dat hij ter instantie van Willem Martens luijtnant van een compangnie voetvolcks liggende binnen Nimmegen [Nijmegen] soe hij verclaerde heeft gescreven een obligatie opten (28-10-1601) tot behoeff vande voirs. luijtnant op ende ten laste van schepenen ende borgemeesters van Son voirs., spreckende oft metbrengende de somme van 27 pont vlaemsch daer aff dat den betalensdach zal weesen nu tot vastelavont ijerstcomende ende datter nijemant present en was vanden dorpe van Son dan allenlijck Jan Jan voirs. verclarende voirts den voirs. pastoir ende met hem Adriaen Wouters dat den luitnant onder meer andere hem Jan Janssen beloefde dat bij zoe verre de schepenen van Son mette voirs. obligatie oft geloeft nijet te vreeden en wille wesen dat den luijtnatn in dijen gevalle hem Jan Janssen dairaff ongemolesteert soude houden ende sijne actie nijet te min opten dorpe van Son versucken, soe Adriaen Wouters voirs. ter instantien vanden voirs. luijntant ende Jan Janssen heeft geattesteert hem dairtoe reserverende ende hadde de voirs. Jan Janssen tselve gerne bescreven gehadt dan seijde den luijtnant dat hij sulcx nijet en begeerde maer soude sijne acte opte schepen van Son versoecken, acte den (21-01-1602) ...
10. eender conde ghedragende an persone in mergene van desen angetekent staet dat so seij goeder memorie wel kendelick is den seijde doen Lawreijs Jans ende Hendrick Waegemans hun erffenis met den vorster van Gheldrop dede veijlen om te verheueren vor allen dat op den selven dach den selven vorster en ghebat dede vor alleman vor die kerck soe wien van den vertrocken oeste vertreken soude ennege erffenis huerden soude van het selfs erffenis ofte goederen soe veel moetten gheeffen van contrebuissi ende lasten ghelick den properitaris gaf tot sinder vertreck dat den huerder daer op mochten soeken oefte ghelicke worden [bijgeschreven: Jan Willem Wouters oontrent XL jaren ende Willem Ghisbers out ontrent XXX jaren blijven beij desen twee aertijckelen hier op gheschreven]
noch aen die selve dat ghij daer bij ende aen sijt gehwest doen Lawreijs Jans ende Hendrick Waegemans hun erffenis ende huissinge op sueken om te verheueeren in een oppenbaer herberge ten huisse Jan Willem Wouters dat het selfs erffenis vors. niemant en woude hueren Lauwreijs ende Hendrick vorst. most vor het verbot spreken het selfs vebot den vorster hadde ghedaen ende is het erffenis ende huissinge onverhuert ghebleven
noch an Matthijs Jans ende Lenaert Loeijen borghemesters van die Zesgehuchten dat Lauwwreijs Jans, Hendrick Waegemans, Hendrick Jans en Iewaen Bluijssen onder die Zesgehuchten sijn woennachtigh ghewest van ontrent half augusto ende Iewen Bluijssen ontrent half september dat sij parsonen sin schietende ende ghe.eten in die Zesgehuchten van allen die lasten hun ten laste ghelet ende dat die selfs parsonen noch sijn wonnachtich in die Zesgehuchten [bijgeschreven: Matthijs Jan Peters out ontrent XXXVIII jaren, tuch ende blijft beijden aertijckel, Lenaert Loeijen audt ontrent . XL jaren sijn gerechtelijck vor gestandt ende blijeft bij desen aertijckel]
noch aen Jan Willems ende Jan Franssen dat ghij Hendrick Claus borgemester van Gheldrop horden bekennen dat hij hadden doen panden aen die tachterheijt te wetten van die hondert schatten ghelick die vertrocken schuldich waeren ghelick ofte sij noch buickvast waeren woenden [bijgeschreven: wtghenomen allen het ghenen datter hij die prochisen ghegheven hebben dat sullen seij hem corten aen allen die ghene die seij afgheroepen hebben Jan Franssen oeut onttrent XXVII jaren, Jan Willem Wouters ontrent XL jaren ende blijven beij desen aertijckel]
noch an Willem Cornelis vorsten tot Gheldrop dat Iewen Bluijssen, Hendrick Jans, Lauwreijs Jans, Hendrick Hendrick Waegemans so hadde belast hunne erffenis ende huissinge om te weijlen om te verheueren vor alle man dvelcke ghij hebt ghedaen op eenen sondach vor die kerck van Gheldrop nae die hoemis ghelick en ghewondelick is te doen [bijgeschreven: Willem vorster tot Gheldrop out ontrent XXX jaren blijft beij desen aertijckel]
actum den (05-02-1602), . als schepenen Jan van Hoof, Jan Peter Pompen schepen
12. compareerde voir ons schepenen Jan van Hove ende Jan Peter Pompen onse mede schepenen als schepenen opten Zesgehuchten onder de prochie van Geldrop ende onder de jurisdictie van Heese ende Leende ende met hen Lodewijck .ar.lis van Mierlo inwoender der Zesgehuchten verclaerde dat hij ter instantie van Aleijt weduwe van Jan Wijnen wonende op die hoeve op Hooch Geldrop gevisiteert die bederffenisse ende schaede gehaef ende geleeden bijde voirs. weduwe van zeeckere grote menichte van peretruijteren tot Geldrop ende de voirs. Gehuchten eenen nacht gelegen opten (29-08-1601) ende bevonden opte hoeve daer dese weduwe is wonende zeer groote excessive schaede gedaen in grane garste havere ende andere fouragie bedragende wel de somme van CLXXVII gulden insgelix oijck de geleeden schaede bij de selve weduwe geleeden int passeren naer Weert ende int repasseren naer s'Hertogenbossche bij den legere van Staten van Hollandt twee dagen vernacht hebbende opte Gehuchten in graeve ende ander fouragie bedragende wel XXX gulden, item die schaede bijde voirs. weduwe geleeden vande legere van zijne hoocheijt wesende onder de conductie van sijn ge. graeff Fredrick vanden Berge opten (29-11-1601) oijck in voijerage vervurt? ende ander onderhoudt bedragende ter somme van 10 gulden allet welck de voirs. wedue op haeren eedt voir schepenen respective heeft verclaert sijnde tselve oijck waersch.. gebleecken bij de voirs. visatatie ende dijer tijt om in onthoudt te nemen bij schepeenn vanden Zesgehuchtenopgeteeckent bedragend tsamen ter somme van CCXVII gulden behalven alnoch de vuijtteringe van ruijteren ende knechten met cleijne parthien den gehuchten dagelicx overrende soe van deen als dandere zijde hier niet bij gemerkert dwelck oijk een groete somme soude comen te bedragen ende want godtlick ende behoulijck is en waerheijt getuijchenisse te geven ende gestandt te doen soo hebben wij schepenen voirs. onsen gemeijn schependomps zegele van Heese ende Leende opt sp. van dezen gedruckt . den (14-03-1602), Jan Pompen, Jan van Hove schepenen van die Zesgehuchten
13. item ten versuecke van Adriaen Bitters ende Antonis Hoirs gevisiteert eenen tienden tusse gelegen in Adriaen Bitters schuere desen (02-11-1601) ende opden voirs. c.tasse geweest sijnde hebben bevonden op dat een eijnde een groet dele vande coiertasse affgetrocken geweest ende daer nae comparerende voir ons schepenen ondergeschreven Adriaen ende Antonis thiendenaers voirs. verclaerden op henne . waerheijt vande voirs. tasse vermindert off genoomen te wesen wel meer als twee vijmen coerens vt in forma debita datum desen (21-03-1602) ...
14. conde ende waerheijt voir Goossen Huijbert producent, Adriaen Bitters en Aert Coppen, dat . deponenten wel indechtich is ende gesien hebt opten (30-10-1601) als zijne ex. graeff Maurits repasseerde van Weert naer s'Hertogenbossche dat doen ter tijt eenen crijschman comende aende kercke van Heeze geschickt int habijt als een officer versueckende een perdt te hebben dat hij naet.al moste hebben om in eenen wapen te spannen soo hij sijde vanden borgemeesteren ende las hem terstont geen pert vuijter kercken en wart gebracht is denselven crijschman in der voorst. kercken geloopen en heeft Goossen desen producents pert met heen genomen hebbende eenen haeren weten tselve pert corstaen den bruijn van haeren met twee gelaes oogen met drije witte voeten en aenden vierden voet een werme wit ende vore aen deen sijde een witte naese min oft meer wat voorst. deponenten hier aff . die voirst. deponenten op henne eeden als borgemeester tot Heese respective gedaen als naebueren vanden selven producent blijven bijde voirs. aendracht als tselve gesien hebbende ende dairbij ende aen geweest actum den (28-03-1602) ...
15. schepenen attesteren dat voir ons gecompareert is Frans Peter de Mulder als man ende mombaer Jenneke Wouter van Tuijl dochter sijn wittige huijsvrouwe ende geeft midts desen volcomen macht ende procuratie Hendrick Joseph Stappers om te vercopen veralieneren trasnporeren, tontfangen, ende vanden ontfanck quitancie te geven van alles wes bij hem constituant binnen Antwerpen als elders vanden goederen van wijlen Peter van Tuijl saliger, soe haeffelijck als erffelijcke wtgericht ende gedaen is, ofte noch enichsins wtrichten ende sal mogen doen, als oft hij Frans oft Jenneke sijn huijsvrouwe present wesende selffer souden connen oft mogen doen, salvo daer aff doende bewijs, rekeninge, et reliqua nae behoiren, midts ratificerende ende van werden houden tgenige bij Peter Jan de Luijer binnen Antwerpen als elders gedaen is, bedanckende den selven van alle sijnder administratie, rekeninge, ende bewijs bij hem voirmaels gedaen sonder erch en list, vt in forma Antwerpiana, actum den (10-01-1602) ...
16. schepenen attesteren ende certificeren midts desen voir de gerechte waerheijt dat Adriaen Maes oudt ontent LXX jaeren, Peter Wouter Daems oud ontrent XLV jaeren, Thijs Willem Thijs oudt ontrent XXXIX jaeren, ende Jan Bluijssen oudt ontrent XL jaeren, gedaechde ende goedt tuijgen ende affirmeren bij desen op sijne voirgestaeffde eeden, dat sij altijt sijn geweest naebueren van Wouter Willem van Leende ende loffwerdige mannen om getuijchnisse der waerheijt te geven als hij binnen Leende was wonende, van goeder eeren, namen ende faemen, ende van goede schaemelen ouders geboren, met seer cleijn ende sober van machten, alsoe dat die proviseurs der tafelen des heijligen geests, ende die goede naebueren van Leende sijne schoonmoeder moeten onerhouden oft soude anderssins van honger ende aermoeden moeten vergaen, ende is Wouter voirs. een arm ambachtsgeselle hem generende met weverije ende overmidts hij hem was simpelijck generende metten voirs. ambachte is gereijst naer Hollandt om met sijnen ambachte sij selven ende sijnen schaemelen ouders wat ondersta.ts te doen, heeft hem aldaer ten houwelijck begeven, ontrent geleden twe jaeren ende is nu op simpen dach lestleden naer Leende voirs. gecomen om te versien een woenplaetse in pachtinge aen te nemen, om wederom binnen Leende te comen wonen, om sij selffven, met huijsvrouwe ende kijnderen, alsoe mt Godt ende met eeren te mogen onderhouden gelijck hij Wouter voirs. ons te voren binnen Leende comende verclaert heeft, bidden daeromme doir die passie Christi Jesu om tselffve met goeden ogen te willen respecteren want voirseecker is ende warachtich, dat hij Wouter voirs. met eenen van sijne vrientschap binnen Leende en heeft wonende die hem ses gulden soude connen verstrecken ende verschieten ende wan Godtlijck ende behoirlijck is etc., actum den (08-06-1602) ...
17. [.] Goed [.] mijn huijsvrouw is en voi[.] smergens int kinderbedde gelegen met eenen see[.] Ionen sooen me erven Ionen Wouter Hanssen Gordt Loef voorts het is al reslicken int stinken dan is noech vroech goedt wijst se wederom gesontheijt .erien verhoeppe dan met u alsamen goet is want ander souden mij van heertssen leet weesen het is mij leet te hooren alle de scaeden die tot uwent? gesiet is voorts ben verwondert dat ick niet een letter scivens van u en verneeme wat brieffen ick aen u scriffe dat ick eenige antwoert en verneeme oft dat ick boeter sal hebben oft niet daer naer sonder ick mij hier provisijeren van boter want men die hier nu coept om 26 gulden en 26 gulden 10 stuijvers ende 27 gulden is de Bosche? meerckt vooerts bidde u dat ghi soe veel doet ende spreeckt Jan mr. Delis ende Wouter . ende Frans Pompen soo en datse mij een proicken aen sijn doen maecken ende seijnden van weegen mr. Jan Janssen ende dat se die steerck genoech doen scriven tot mijnen coesten te weeten dat ick quitescelijnge mae. doen vande oblegaetsije besonder die het gaetshuis ende cloester van sijnte Bernaers sculdijch waes aen mr. Jan Janssen ende Barbera de Boos sijn huijsvrouwe van 900 gulden waer op eertijts is betaelt geweest 150 gulden reste noch 750 gulden datse mij die doen maecken ende metten iersten over seijnden soe sal ick hen gelt straecx over seijnde bidde u op alle vrientscaeppe eens antwort te scriven want ick in eenen jaer niet en leetter scrivens van u ontfangen hebbe hier mede u altesamen van hertssen seer gegruet ende uw l. huijsvrouwe ende kinderen ende Tonis mijn [.] ende Merijken sijn huisvrouwe ende kinderen met gaeste in Antwerpen daerboven bij uwen vrient ende dienaer altijt wielijck ende Bert Jan Hanssen uwe swaeger als ghi antwoert besteelt scrift ende brieffen aen Anneke Roelants tot Eindhoven die salt mij vaecl voorts bestellen sij scrift alle weecken aen mij
17v. den eersamen ende seer voor.sijchtijgen Tiellen Huimaeckers mijnen bemijnden swaeger tot Leende
Antonis Schoenmakers, Jan Schoenmakers, Heijlke Schoenmakers, Antonis Schoenmakers, geven volcomen procuratie van alles hen toecompeterende hen aengecomen ende verstorffven doir dafflivicheijt van Jan Jansen apoteecken ende Barbara de Boos sijn huijsvrouwe vt in meliori forma, midts doende quijtscheldinge nae sijnder belieften
ter begeert van mr. reisten nieuwe procuratie gemackt van date den (02-01-1602)
18. wij Jan Ruevens ende Joost Jan Joosten schepenen der heerlijckheijt van Geldrop doen condt eenen ijegelijcken certificerende voor die gerechte waerheijt dat wij op huijden dat is van desen sijn versocht geweest, van schepenen ende bedesetteren des doerps van Heeze, omme ons te laeten vijnden tot Heeze voirs. bijden persoene van Jan Ruelens, inwoender tot Heeze om in onthoudt te nemen ende te retificeren tgeens voir ons soude blijcken aengaende zekere setboecken die de voirs. schepenen ende bedesetters des voirs. Jan Ruelens begeerden te presenteren in voldoeninge vande apponctemente te hoeve tusschen de voirs. Jan Ruelens ende den schepenen ende bedeseteren gegeven, respective den (01-08-1601) ons bijde selve schepenen ende bedesetteren gethoent weesende, soe eest dat wij schepenen voirs. met Aert Melchiors secretaris tot Heeze ons hebben gevonden bij den persoene van Jan Reulens ende den selven aengeseijdt ende gepresenteert, dat hij soude inspectie nemen nae sijnen welbehaegen vuijt die setboecken bij Jan Ruelens te hoeve versocht ende soo bescheijden te compaereren terstondts naer die voirs. presentatie, ten huijse van Aert Melchiors, om hem aldaer, extract ende inspectie vuijt die voirs. boecken ende hem da.es te doene, daerop Jan Ruelens antwoirdende, dat hij terstondt sonder vertieck soude compareren, ende daer nae ons verscheijden setboecken bijde voirst. schepenen ende bedesetteren gethoent midtsgaders oijck het boeck vande lester settingen in houdende die de.bre. vande geeden vande ingesetenen van Heeze voirs. ende aldaer den selven wachende tot ontrent van IX uren tot twee uren naeden middach ende alsoden versta. duer Goert Willems naebuer vande selven Jan Reulens dat Jan Ruelens h. vermeten hadde, dat hij niet en soude coemen, alsoe dat wij vuijt diversche aspecten bemercken dat hij h. absenteert ende egeene inspectie en is begerende, vande selven boeck, ende midts hij niet en compareerden, hebben wij schepenen voirs. die setboecken den secretaris van Heeze wederom in handen gelevert ende wandt godlijck . datum den (12-08-1602)
19. schepenen in Heeze ende Leende tuijgen ende doen condt eenen iegelijcken certificerende mits desen vande gerechte waerheijt, dat voir ons is gecompareert in propren persone, deersame Wouter Hendrick meijer tot Sterksel, ende heeft getuijcht verclaert ende geaffirmeert op zijnen eedt bij hem int aenveerden van zijnder officien als meijer gepreseteert oudt ontrent 70 jaeren tuijcht verclaert ende affirmeert bij desen dat hij deponent met andere zijne mede hoevenaers van Sterksel zijn overvallen geweest omtrent drije weecken geleden van vijff soldaten te voete, liggende soemen verstont in garnisoene binnen Straelen hebbende den voirs. hoevenaers met gewalt affgenomen drije peerden ende dieselve peerden gecocht ende vanden soldaten geransoent voir drije philippen ellicken doende alhier twe gulden XVII stuijvers, hebbende dairenboiven die huijsvrouwe vanden meijer voirs. geperst ende gepraempt dat zij hen oijck eenen philipus heeft moeten geven, ende dairnae op st. Lauvreijs avont zijn tot zijns deponents huijse inder nahct gecomen vijff soldaten begerende in huijs gelaeten te worden ende in huijs sijnde een vanden vijffve soldaten genaempt gemeijnlijck Vuijst of Bol hebbende aenden eenen aerm een quaede handt oft vuijst, den voirs. meijer overvallende dier hij te bedde lach, hen staende stotende met eenen roer op zijn hooft, op zijnen aerm ende andere plaetschen die overdrachlijck waren alsoe dat hij deponent zijne leeden nijet en heeft connen gebruijcken, meijnende denselven meijer boven all dander slaegen met zijnen roer oft bussche te dorschieten en hadden nijet van zijne huijsvrouwe ende zijne maechden beleth geworden, pretendere dieselve Vuijst oft Bol gemeijnlick genaempt met zijne assistenten een opgeraept onwaerachtige actie, allegerende dat die voirs. meijer oirsaecke waer geweest dat hij gevangen was geweest, verclaerende die voirs. meijer op zijnen eedt ende op zijnder zielen zaligcheijt, dat hij doirsaecke zijnder gevanckenisse nijet en is geweest noch hem den crijghandel meij en heeft ondervonden dan altijt die soldaten soe van deen als dandere zijde moeten cost ende dranck gheven, soe hij met zijne mede hovenaers int wilt velt ten platten landen zijn geseten, hebbende dairommer die gelijcke hoevenaers die soldaten met henne medegesellen in voirgaende tijden dickwils met gelt moeten paeijen om hen in vreeden te houden dwelck oijck wel een groote somme soude comen te bedragen hem dairenboven dreijgende den meijer sijn peerden te ontrijden ende dat hij op nijemanden en pasten welcke extorsien ende moetwallicheijt den hoevenaers is becomende tot henne ewige bederffenisse ende sullen derhalven henne woenplaetschen moeten verlaeten ende wordt hen daerinne nijet geholpen vande geene dier macht hebbende, soe sij voir ons schepenen verclaerde
20. wij schepenen ende borgemeesteren des dorps van Heeze ... doen condt eenen iegelijcken certificerende mits dezen voir de gerechte waerheijt ter instantie ende ernstigen versucke van Matthijs off Thijsken Hingelbons van Weert hoe dat wij geen kennisse en zijn hebbende vanden wollen laecken toebehoirende ennige borgeren der stadt Weert, het welcke soemen verstaet zoude aengehaelt wesen van ennige soldaten wesende onder de gehoirsaemheijt ende protectie van zijne exc. graeff Mauris van Naussa ontrent de dorpe van Heeze voirs. noch oijck van enige penningen die deselve borger geschoncken souden hebben aende selve soldaten opten (25-08-1602), dan zijn op huijden date van desen voir ons persoenlick gecompareert drije geloeffelijcken personen ende ingesetenen van Heeze verclaerende op henne eeden aen handen des officiers gedaen goede kennise te hebben dat opten (25-08-1602) zijn gecomen tot Heeze negentien soldaten te voete oft dairontrent wesende onder de gehoirsamheijt van zijne ex.tie voirs. bij hen hebbende drije borgeren vande stadt Weert diewelcke verclaerden dat sij henne wollenlaeckenen hadde geransoent te. de voirs. soldaeten buijten tdorp van Heeze sien overtellen aende selve soldaten, nijet als geschoncken gelt, maer bij maniere van ransoneringe, die deponenten in dese gementioneert ende voir schoutet ende Jan Peters gecompareert zijn Aert Maes, Willem Gielens ende Joost Goossens, met Aert de Laet cum suis borgemeesteren, actum den (19-09-1602)
21. eerentachbare ende zeer discrete heeren ende goede vrinden, alsoe ons metbeurgers ons clachtich gevallen zijn, ons veerclacht hebbende, als dat eettelicke soldaten van het garnesoun van zijn e. graeff Maurits haer ontrent Heeze aengevert hebben met haren lakennen, ende haer affgedwungen eettelicke penningen, soe hebben onsse voors. metbeurgers, bringher deses ghenaemt Tijske Hingelbons volmachtich gemackt omme alsulcke affgedwungen penningen te verworderen ende te doen restitueren, het welcke soe wij verstaen bij zijn e. ende bij den raet verordineert es, ende . weeten ghien excusie te nemen, dan verclaren dat zij willen bewijsen doer den pastor ende die borgemeesters als oock door den weert t'Emmerick tegende kapell van Heeze dat onsse voors. metbourgers haer die aeffgedwungen penningen heben geschinckt begheren derhalffven gans vrintelick dat u sal gelieven behoorlicke atestatie ende getuijgenisse der waerheijt daer aff bringer deses met de dellen mits betallende die gerechticheijt, daer toe stande op dat men die ongerechticheijt hult eewijteren dit donde, sult ons vrinschap doene het welcke wij in den gelicke ende andere merdere sacken sullen recompenseren datum Weert desen (17-09-1602) ...
22. compareerde voir ons schepenen hier ondergeschreven Aert Ghijssen oudt omtrent 50 jaeren, Hendrick Joost Lauwens oudt omtrent 62 jaeren borgemeester in hender tijt op de Zesgehuchten onder die prochie van Geldrop ende onder de jurisdictie van Heeze ende Leende gelegen, Peter van Gastel oudt omtrent 60 jaeren oijck borgemeester in zijnder tijt der voirs. Zesgehuchten ende Jan Peter Martens oudt omtrent 52 jaeren borgemeester in zijnder tijt tot Geldrop tot dese gronde gearresteert zijnde ende hebben ter instantien van Peter Hendrick ende Peter Frans Vreijssen nu ter tijt borgemeesters voirde voirs. Zesgehuchten getuijcht verclaert ende geaffirmeert op henne eeden bij hen gedaen int aenvangen van henne borgemeesterschap in presentie van Godart van Lanckvelt schoutet deser heerlicheijt waerachtich te zijne tgene ende alzoe hier volgende is, item Hendrick Joost Lauwens ende Aert Ghijssen tuijgen eendrachtelick waerachtich te zijne dat zij ten tijde hender borgemeesterschap te weten in dienste vanden meije inden jaere 1600 zijn ontboeden geweest ende oijck hen selven gevonden bij Jan Verdonck dijer tijt schepen daer hij cranck te bedde lach daer hij nijet levendich aff en bequaem ende comende bij den selven Verdonck heeft dieselve hen aengefeeght ende bekan.dt begerende van hen deponenten in memorie te houden als dat hij hadden binnen s'Hertogenbossche te bewaeren geleijt inde herberge genaempt den Wolsack die somme van 13 gulden ende noch ten huijsse van Weijnant Jacobs bij Heijlke zijne dienstmaecht die somme van 27 gulden welcke penningen den voirs. Verdonck bekende vuijt handen vanden voirs. deponenten als borgemeesters onder meer andere meerdere somme ontfangen te hebben ende dat hij die selve somme tot behoeft vande Zesgehuchten binnen der voirs. stadt opte selve plaetschen hadde te bewaeren geleijt, tuijgende voirts Hendrick ende Aert voirs. dat zij vuijt de bekentenisse [van] Jan Verdonck dieselve penningen hebben belast Jan Peter Martens comparant voirs. te lichten die voirs. 13 gulden ende tselve te dragen aen handen Weijnant Jacobs totte voirs. 27 gulden die Heijlke zijne dienstmaecht te bewaeren hadden in affcortinge van meerdere somme die sij aen Weijnant voirs. ten achteren waeren, item Jan Peter Martens tuijcht waerachtich te zijne dat hij inde maent meije int jaer 1600 den juijsten dach onbegreepen wesende op wech naer s'Hertogenbosche is versocht geweest van Hendrick Joost Lauwens ende Aert Ghijssen om voir hen te gaen binnen s'Hertogenbosschen inden herberge genaemt den Wolsack ende aldaer te lichten die somme van 13 gulden die Jan Verdonck aldaer te bewaeren hadde geleijt om tselve te dingen in handen van Weijnant Jacobs bij de voirs. 27 gulden die Heijlke zijne dienstmaecht van wegen Jan Verdonck te bewaeren hadde gegeven in een blau buijdelken, ende hij deponent comende bij de voirs. Weijnant, hem zijne belastinge vande voirs. borgemeesters aenseggende ende hem leverende den voirs. 13 gulden hem biddende dat hij hem eenen cleijnen tijt lanck soude te vreeden houden van zeeckere assignatie die hij Weijnant opte Zesgehuchten dijer tijt was hebbende ende van wegen de Zesgehuchten gelicht hadde, die voirgenaemde borgemeesteren ende deponenten doen ijerstdaeghs binnen den Bossche comen ende met hem maecken dat hij tevreeden soude wesen waer op hij Weijnant antwoirde seggende ick hebben Jan Verdonck vier nobels geleent doen hij naer Hollant reijssden daer zal ick dat gelt tegen inhouden item Aert Ghijssen ende Peter van Gastel voirs. tuijgen eendrachtelick dat zij int lest vande meije inden jaere 1600 zijn gecompareert binnen der stadt van s'Hertogenbossche ten huijse van Weijnant Jacobs om metten selven te spreecken ende hem eenige betalinge te doene op zeeckere assignatie ende oijck ende oijck vande scha.korven die Weijnant Jacobs op hen was hebbende ende aldaer eijsschende oft vermaenende van 27 gulden die Jan Verdonck Heijlke Weijnants dienstmaecht hadde te bewaeren gegeven met oijck vande 13 gulden die Jan Peter Martens borgemeester van Geldrop tsijnen huijse hadde gebracht heeft die voirs. Weijnant antwoirdende geseijt die sommen hebbe ick gehouden opte vier rosennobels die ick Jan Verdonck hebbe geleent ende sijn sij deponenten dijer tijt van hem gescheijden ende vanden somme ende nobels voirgenompet vonder gheen vermaen noch eijnde gemackt, item Jan Peters schepen respective tot Heeze tuijcht op zijnen schependomps eedt waerachtich te zijne dat hij int lest van meije int voirs. jaer 1600 is geweest binnen s'Hertogenbossche ten huijse Weijnant Jacobs zijnde aldaer geexecuteert oft in gijselinge van wegen den dorpe van Heeze ende derselve tijt comende Aert Ghijssen ende Peter van Gastel spreeckende met Weijnant Jacobs vande penningen Jan Verdonck dijer Heijlke Weijnants dienstmaecht hadde te bewaeren gegeven met oijck vande 13 gulden die Jan Peter Martens voirs. hadde gebracht vuijt de herberge vande Wolsack in handen van Weijnant Jacobs dat Weijnant doen onder andere antwoirden die voirs. somme hadde hij ontfangen ende gehouden opte vier nobels die hij Jan Verdonck geleent hadde aldus geproducheert den (23-10-1602) ter presentie van Jan van Hooff, ick Jan Peter Pompen ende Jan Peters schepen ende mij Aert Melchiors
24. item Hendrick Stappers, Antonis Deelen, Andries Hendrick van Maarheeze voir hem selven, hem sterckmaeckende voir Michiel van Put, Jacob Willem Bluijssen, Maria van Heeze cum tutore ende Jan Marcelis hebben in alder bester formen ende manieren soe sij best costen ingesets tot Leende deen den anderen hen besondere ende met hen Iewen Jan Bluijssen om bij ennige van hen comparanten ende Ieuwen Bluijssen te vervolgen defenderen ende beschudden alsulcke careel oft processe als zij hebben tegens zeeckere ingesetenen van Leende gelovende .voir cum petestate sub stat.endi vt in forma debita actum den (03-06-1602) ter presentie van testes Jan Bluijssen ende Willem Hendrick Wouters
25. op huijden (13-04-1602) heeft de drossaert van Cranendonck getelt in handen van Lenaert Loijen ende Matthijs Jan Peters beijde borgemeesters vande Zesgehuchten gelegen onder Heeze te recht de somme van 200 carolus gulden ende dat volgens demondelinge accort tussen den drossart ende borgemeesters opden (10-04-1602) binnen Geldrop gemaeckt te weten dat de borgemeesters de selvige 200 sullen gebruijkcen midts sijn la.en binnen middele tijt laetende gert, met 10 stuijvers in elck contrebutie daeraff sij den drossart sullen leveren behoirlijck besceet als behoort op parate ende reele executie ... bij mij Lenaert Loijen ende Matthijs Jan Peters ende in mijn presentie Gielis Dielen
27. alsoo Lenaert Loeijen ende Matthijs Jan Peters beijde burgemeesters in hender tijt vande Zesgehuchten gelegen onder Heeze te recht op den (12-04-1602) hadden ontfanghen vande drossart van Cranendonck de somme van 200 carolus guldens ende dat volgens dmondelinge accort tusschen den voors. drossart ende de voorgenoemptde burgemeesters opden (10-04-1602) binnen Geldrop gemaeckt, te weeten dat de voors. burgemeesters de voors. somme van 200 guldens souden gebruijcken sonder intrest den tijt van twee jaeren op conditie dat zij sijnen laet van de hoeve van Papevort gelegen onder de voirs. Zesgehuchten oijck twe jaer souden laeten gestaen mits betaelende in elcke contributie thien stuijvers ende nijet meer, ende dat de voors. burgemeesters opden (12-04-1602) ontfangende op Cranendonck vande voors. drossart de voorscreven somme van 200 carolus gulden den selvigen voiraff hadden geloeft onder haire . te leveren behoerlijck bescheet waer inne zij heir souden verbijnden op parate ende reele executie ende op vuijtpandinghe als conincxbeede de voors. penningen moghen ten dage voors. te weeten de twee jaeren geexpereert sijnde aen handen des voors. drossarts oft dies actie hebbende te restitueren, soe sijn op heden datum ende voir schepenen ondergescreven gecompareert die voors. Lenaert Loijen ende Matthijs Jan Peters bekenden de voirs. 200 guldens op conditie ende voorwaerde als voere vanden voers. drossart tot behoeff vander gemeijnten ontfanghen te hebben, gelovende de voors. somme ten daghe ende tijde voors. aenden drossart te restitueren op parate ende reele executie ende op vuijtpandingen als concinxbede ende met egheenen rechten daer voor ende voor de betaelinge vande voors. somme verbijndende elck een als principael herere persoon ende goederen ruerende ende ourerende all sonder argelist in kennisse der waerheijt soe hebben wij schepen deze onderteeckent ende tot meerder verseeckerheijt onsen gemeijnen schependoms zegele van Heeze ende Leende opt spatie van desen gedruct opten (13-011-1602) ...
29. schepenen in Heeze ende Leende inde meijerije vanden Bossche gelegen tuijgen onder onsen gemeijnen zegele certificerende midts desen vande gerechte waerheijt ter instantie ende ernstigen versuecke van Hendrick Huijben ende Hendrick Gisberts wonende inde dorpe van Tongelre hoe dat die dorpen van Heeze ende Leende duerende desen ellendigen tijt ende benautheijt van tegenwoirdigen orlegen zoe excessijff ende zwaer inde daegelicxe tauxen van contributien . .erders die exactien mits oijck d'ordinairisse beede als de gewornen penningen ende extorsen lasten vande ge.ut.eerde d.k. vuijt vrese van affgebrant te worden moet betalen ende andere worden belast zoe van deen als van dandere zijde dat nijet mogelijck en is bijde ingeseten vande selve dorpen langer opgebracht te worden ende dairomme oijck die gronden van erven vanden voirs. dorpen soe zwaer moeten worden belast inde voirs. lasten datter veel vande ingesetenen ende oijck veele buijten die dorpen wonendde henne goeden voirde contributie laten liggen ende nijet oft zeer wenich daeraff sijn provffiterende ende om daerme ingesetene noch bij malcanderen te houden verhoepende beternisse vande zwaere exactien hebben goet gevonden dat men alle die gronden van erven onder die voirs. dorpen gelegen soude meten oft bij waerheijt die groote aenbrengen soe van goede als van quaede erffenissen om alsoe egalijck van alle gronden een settinge tauxatie gemackt te woirde soe oijck alreede is eensdels en geschiet vuijt de welcke bevonden wordt die gronden getauxeert wesende omtrent oft zeer nae soe veele als deselve goeden soude connen ter hueringe siaers vuijtbrengen dat alle die gronden soe goet als quaet nauwelicx ter eender helft vande lasten ende exactien en soude comen vuijt te bregnen tgene de voirs. dorpen in eenen jaere soude overcomen ende te laste geleijt om op te moeten brengen, inder vuegen datmen deen helft vande overcomende lasten van contributien sal moeten vijnden ende furmeren opde inwonders op andere middelen soemen gevuechelijckste sal mogen vijnden te behoiren, actum in judiris den (30-10-1602) ...
30. wij schepenen in Heeze ende Leende tuijgen ende certificeren midts desen onder onssen gemeijnen zegele voor de gerechte waerheijt dat voor ons sijn op datum van huijden gecompareert ende in hennen eijgenene properen persone gestaen de vijff lathen oft hoevenaers van Stercxel naestliggende deser heerlicheijt ende hebben allen tesamen ende ellick van hen besondre onder henre eeden ende man waerheijt verclaert ende geaffirmeert waerachtich te wesen, dat hen comparanten wel ter minster estimatien bescadicht is van het gewaldich leger oft crijchswerk van zijne genade ende excellentie grave Mauritius soe int passeren als repasseren van Weert ende Nederweert, bedraegende wel ter somme van 300 rijns gulden ende vijff, hen luijden bescadicht soe int deen als dander henne meubelen, bestiaelen, ijserwerck, copwerck, bedden, bulten, clederen ende als anderssints, datum desen (13-12-1602) ...
31. schepenen in Geldrop doen condt eenen ijgelijcken cetificeren midts desen voirde gerechte waerheijt dat ten ernstigen versuecke vande ingesetenen van Heeze ons gevonden hebben inden dorpe van Heeze omme te visiteren alsulcke schaede verdeffelijckheijt ende andere lasten als inden voirs. dorpe van Heeze is geschiedt ende gevallen vanden groeten machtigen legere ende heerachte wesende onder de conducte van zijne exc. grave Mauritius van Naussau opten (15-07-1602), ende rijpelick opsicht bij ons int visiteren genoemen hebbende opde verderffelijckenheijdt vande graenen soe rogge, garsten, haver, boeckweijt, als oijck gras, hoij, houdt, huijsingen ende woensteden over die voirs. ingesetenen gevallen, verclaren wij schepenen voirs. dat wij danderen dese t.bele ende onse kennelijckheijt noijt suecke, bederffelijckheijt, ruijmen ende verwoestinge te plaetschen onser visitatien voirs. hebben bevonden, alsoo dathet selve bij ons niet moegelijck en waere, teijt. is alsaecker vuegen, gevende redenen onser kennelijckehijt, van sgeens, wij versocht sijn, dat onsen vedincken onmoegelijcken is henne verderffelijckehijt ende groete scaede te verhaelen omme te . woenen, . . is hebben wij schepenen voirs. int visiteren bevonden, over de groete verwoestinge, der vruchten, alsuclke geschien, roepen ende kermen van voers. ingesetenenen, ende gemeijne naebueren dattet onmoegelijck was omme te aenhoeren alsoo hen en goeder discretien nae gelegentheijt behouden, ende overcoemende lasten te respecteren, op datse niet te remae. mochten worden verwoest, ende van armoede vergaen wan. o.regelijcken is voirts aen die zwaere lasten te betaelen te weten tselve en worden versiene oft andersints gelovende ende wandt goddelijck is ende [afgebroken door schrijver]
32. wij Reijm Jan Hoirs, Jan Peters, Jan Vesters, Jan van Hoeffve, Jan Pompen ende Willem Hendrick Wouters schepenen in Heeze ende Leende doen condt eenen iegelijcken, certificerende voir de gerechte waerheijt dat opten dach van huijden date hier ondergeschreven voir ons gecompareert zijn, in hennen properen personen, Jan Willem Bluijssen onse medeschepen met Catharina zijne wittige huijsvrouwe, Jacob Willem Bluijssen met Jenneke sijn wittige huijsvrouwe, ende Wouter Willem Bluijssen tsamen gebroederen kijnderen van Willem Bluijssen verweckt bij Elisabeth vanden Broeck dochter daer moeder aff was Anna Pompen alias Pompen, ende inwoenders tot Leende voirschreven ende hebben wittelijck mechtich gemackt ende in henne steeede gestelt, maecken mechtich ende stellen in henne steeden bij desen, Jan Ieuwen Bluijssen zoen nu ter tijt residerende binnen der stadt Antwerpen, omme inden naeme van hen constituanten te mogen vercoepen, transporteren ende veralieneren alsulcke rentbrieven metten verlopen pachten van dijen, als sij constituanten zijn hebbende, ende heffende, opte voirs. staet van Antwerpen, te wetene een renthe in eenen meerderen brieff nu bij reductie onlancx vermindert op 22 gulden 8 stuijvers, noch eenen brief van 11 gulden 4 stuijvers, noch eenen brieff van 10 gulden ende noch eenen brieff van acht gulden jaerlicx nae vermellen der brieven daer aff zijnde, tsij in heel oft in dele sulcken persoen oft personen ende voir sulcken prijs als hem goetduncken ende bekennen zall, enden den coperen oft coper daer inne te goeden ende te erven, ende te vestigen, hal. te schietene ende wittelijcke gifte te gevene ende hen comparanten tontgoeden ende te onterven, die penningen dairaff comende tontsae.e ende quitantie van sijnen ontfanck te gevene, warantschap te doene ende te gelovene, vesticheijt te stellene, huerluijden personnen ende goeden daer voir te verbijndene alnae versantie der steede oft plaetsche daer die vertijdinge ende goedenisse zal mogen geschieden, ende vorts meer generalijcken ende speciaelijck allet gene hier inne te mogen doen dat zij constituanten selver present ende voir ogen wesende, soude mogen oft connen gedoen, alwaer oijck dat dese saecke breder ende speciaelder bevelen behoefde dan voirs. staet, gelovende oijck de voirs. comparanten tsamen ende ellicken van hen besundere te houden vast stedich ende van werden alle sgeens dat bij hennen voirs. geconstitueerde in desen gedaen ende vortsgekeert zal worden, ende denselven costeloes ende schaedeloes t'indemneren op henne personen ende goeden nu hebbende ende naemaels vercrijgende ... (26-10-1602) ...
33. schepenen in Heeze ende Leende tuijgen dat voir ons sijn Joost Baeten oudt omtrent LXII jaeren ende Antonis Haijgen oudt ontrent LXX jaeren inwoenders tot Leende ende hebben op henne eeden hen gerichtelick bijden vorster van Heeze voirgestaest ende hebben ter instantie van Jan Jacob, ende Wouter Willem Bluijssen kijnderen prodicenten getuijcht, verclaert ende geaffirmeert waerachtich te zijne dat zij wel gekendt hebben Jan vanden Broeck ende Anna Willem [doorgehaald Pompen] alias Henselmans zijne huijsvrouwe dochter alias Pompen zijne huijsvrouwe insgelicx heer Jacob Willem Henselmans priester met Hendrick Willem Henselmans broeders der voirs Anna, van welcke voirs. heer Jacob, Hendrick ende Anna voirgenoempt geene kijnderen oft erffgenamen en sijn gebleven, dan Elisabeth Jan vanden Broeck dochter ende Anna voirgenoemt die welcke Elisabeth in wittegen houwelijck vergadert zijnde met Willem Bluijssen, heeft verweckt drije kijnderen, te weeten Jan, Wouter ende Jacob voirgenoempt vuegende zij depo.aten redenen hender kennelicheijt dat sij alle die voirnoemde personen wel hebben gekendt ende nu deser werelt overleeden ende geene kijnderen oft erffgenaemen wesende dan alleen dese producenten ende altijt in een herschappe oft straete hebben gewoent, item certificeren alnoch voirde gerechte waerheijt dat voir ons zijn gecompareert die voirs. Jan, Wouter, ende Jacob Willem Bluijssen voirgenoempt ende hebben geapprobeert geratificeert ende van weerden gehouden alle sgeens ... hier aff certificatie ende procuratie geextendeert om een van hen drijen ende op Jan Bluijssen opten (18-08-1602)
33v. tis noodich dat Jan, Jacob ende Wouter Willem Bluijssen inde volmacht wtdruckelijck vermanen hoe dat hen vadere ende moedere hiesen ende hoe dat sij aende vier renten opde stadt gecomen sijn, mits datmen nijet en can ge.wecken dat sij den toenaem van Heijnsselman, oft vanden Broecke sijn hebbende oft den selven bestaende, ende dat sij oeck dundelick vermanen hoe groot elcke rente is die sij begeren te vercoopen
34. wij Jan Peters, Jan Vesters ende Willem Hendrick Wouters schepenen in Heeze tuijgen onder onsen gemeijnen zegele certificerende mits dezen voir die gerechte waerheijt, dat voir ons zijn gecompareert in propre personnen Dirck Matthijs Hermans, Adam Matthijssen, Gerart Andriessen, Hendrick Jan Wouters, Anna Lenaert Janssen huijsvrouwe, ende Engel Aert Weijnen huijsvrouwe respective inwoenderen van Heeze, ende hebben ter instantie vanden borgemeesteren van Heeze op henne manwaerheijt verclaert nae voirgaende examinatie aengaende den soldaten die ten lasten vanden dorpe van Heeze executie gedaen hadde van wegen den rentmeesters Bruijnincx ende Vereijck, tgene hier volgende is, Dirck Matthijssen verclaert dat hij vande selve soldaten is geexecuteert ende hem genomen off ontvreempt opten (28-01-1602) soe in vrouwen doecken, vlasch, hemden, hespen ende meer andere wel wert wesende seven gulden, Adam Matthijssen verclaert hem bijde selve soldaten genomen te zijne een nieu wagenseel, Gerart Andriessen verclaert dat de soldaten hebben genomen van hem eenen nieuwen grauwen hoet, Hendrick Jan Wouters verclaert dat se hem hebben genomen met zijnen buijdel ontrent 25 stuijvers, Engel Aert Weijnen huijsvrouwe verclaert dat de soldaten haer genomen hebben een tennen schotel ende tennen comken, Anna Lenaert Janssen huijsvrouwe verclaert dat se haer genomen een paer neerhoesen, Jan Peters schepenen voirs. verclaert dat de voirs. soldaten hem genomen hebben een paer slophoesen, eenen vrouwen voirschoet, eedtmessen, ende een seel vijff oft ses vaden lanck wesende wel wert wesende twee gulden, verclaeren alnoch Jan Peters ende Adam Matthijssen dat zij vande selve soldaten met henne peerden geexecuteert wesende mette zelve zijn gereden oft gegaen van Heeze naer Breugel soeckende aldaer oijck executie te doene ende aldaer gebleven peijsterende tot smorgens alst schonen dach was, passerende voirts naer Best daer de soldaten oijck in twee herbergen enigen tijt peijsterden ende van daer gaende naer Oirschot, daer die soldaten soe lange vertoefden, dat Jan Peters voirs. tot zijnen gemack gaende was gecomen buijten den dorpe al in tmidden vande heijde ende onsiende ende gerechte hoirende heeft hoiren schieten ende gesien dat die soldaten bevochten ende gevangen worden ende zij deponenten dairnae naer huijs gegaen, item compareerde voir ons schepenen Goossen Huijbrechts dijer tijt borgemeester tot Heeze verclaerende dat hij tot Eindhoven opt casteel heeft betaelt van verteerde costen aende provoest bij de voirs. soldaten verteert die somme van 105 gulden ende behalve daer. bij . den ta.bo. inde sterre gedaen hier inne nijet gemelt zijnde ende noch voir transoen vanden soldaten betaelt belopende 108 gulden, in kennisse der waerheijt voir ons verclaert te zijne als voirs. staat soe hebben wij schepenen voirs. onsen gemeijnen schependomps zegele opt spatie van deesen gedruct opten (12-03-1602)
35. compareerden voir ons schepenen ondergescreven Dirck Matthijs Hermans soene molder tot Heeze ende heeft verclaert op zijne mans waerheijt warachtich te wesen dat h. die soldaeten van Heusden genoemen hebben doen sij quaemen executeren opt dorpe van Heeze wesende den (28-01-1602) soe in vrouwendoecken, vlas, hemden ende hespen ende meer andere wel bedraegende ontrent ter sommen van seven gulden, Jan Peters verclaert inder vuegen als voire dat die selven soldaten hem doen ter tijdt oeck genomen hadden een paer slophoesen, eenen vrouwen voirschoet, messen ende vijff off ses vaeden seelen wel bedraegende ontrent ter sommen van twee gulden, Daem Engelen verclaert bijde selve hem genoemen te hebben een nieuwe waegen seele, Gerart Andries Swuesten verclaert datse hem genoemen hebbenen eenen nieuwen grouwen hoet, Engel die huijsvrouwe van Aert Weijnen verclaert inder manieren als voire haer genoemen te hebben eeene teene schoetele ende eenen teenen compken, Anna die huijsvrouwe van Lenaert Lijen verclaert datse haers mans witte cousens genoemen hebben, Hendrick Jan Wouters soene verclaert inder manieren als voir, dat die selve soldaeten hem oeck genoemen heben met sijnen budel ontrent XXV stuijvers, item verclaeren alnoch Jan Peters ende Daem Engelen dat die selve voerst. soldaeten naedemaele datse tot Heeze d'executie hadden gedaene, sijn wederomme gegaen van Heeze naer Breugel soeckende aldaer 6 menschen ofte peerden omme henne executie te volbrengen ende sijn blijven binnen den voirs. dorpe liggen peijsteren enigen tijdt lanck ende doen claer licht dach begonste te worden, sijn van daer vertrocken wederomme naer Best alwaer die selve oeck binnen twee herbergen enigen tijdt gepeijtsert hadden ende van daer voerts naer Oirschot gaende alwaer die selve soldaeten inde straeten soe lange bleven dat Jan Peter Wouters tot Oirschot lange voir wt gegaende was tot dat midden inder heijden alwaer hij doen omsiende dat geroechte heeft gehoert dat die soldaeten aen malcanderen quaemen ende hoerden schieten, item Goossen Huijbrechts doen ter tijdt borgemeester verclaert tot Eindhoven aende provoest opt huijs betaelt te hebben van verteerde costen aldaer bij de soldaeten van Heusden daer gevangen wesende verteert de somme van 105 gulden ende alnoch van costen gedaen bij de hensken den tamborij inde sterre die somme van XIIII guldeen ende voir dat rantsoene vande soldaeten die somme van 108 gulden, actum den (11-03-1602) ...
35v. [leeg]
36. [leeg]
37. wij schepenen ende borgemeesteren des dorps van Heeze int quartiere van Peelandt gelegen doen te weten certificerende midts desen voir die gerechte waerheijt dat opten (28-10-1601) daer tvoirst. dorpe van Heeze is gepasseert den legere wesende onder die conductie van zijne excellentie grave Mauritius Nassau ende treckende naer Weert ende opten (30-10-1601) weder teruggekeert duer tvoirst. dorpe mette gehele attelerije, ende andere bagagie, bij welcke tochten dingesetenen zijn bescadicht, soe in rogge, hoeij, peerden, schaepen, als oekc in lijnen ende wollen, clederen, hen genoemen, ende vande lijne henne gtrocken pe.werck ijserwerkc ende andere moebelen, soe dingesetenen voirst. op henne mannen waerheijt respective verclaert ende ter minsten prijse geestimeert hebben bedraegende ter somme van 3304 rijxs gulden, behalven alnoch die schaeden gereden inne henne huijsen ende huijsraet, welcke voirs. bederffens ende oijck onder .oegernigen ende passeringen, dagelijckx duer Heeze vallende midts tselve dorp opte harde baere is gelegen is streckende tot suecke armada ende benautheijt, datter vele vande principaelsten ingesetenen hen op gevrijde plaetsen hebben begeven omme te wenen ende vele vande ingesetenen henne motten behelpen, in groete armoede ende benautheijt ende henne lichaemen moeten ontrecken ende dagelijcx meer ende meer sullen moeten doenen ende wordt hen daer inne niet bers. bij die geene des machthebbes d. wij verhoepen dat met barmharticheijt soe gedaen in kennisse der waerheijt anno datum den (10-01-1602) ...
38. [lijst met namen en geldbedragen]
38v. aenspraeck voir Herman van Gestel als gemechticht van Anne weduwe zaliger Peter Hendrickx aenleggere tegens Aert Melchiors als man ende mombaer Ida zijnder huijsvrouwen indijer qua[.] d[.] inde qualiteijt als boven proponeren sijne actie seget ende stelt in ffeijte dat Anneke weduwe zaliger Peter Hendrickx in voirleden teijde hevet geleent Jan Vaessen als mombaer vande onmondige kijnderen Raes van Weerdt ende ten behoeffve ende per.ijt der selver die somme van 100 gulden ende noch die voorst. mombaer van kijns wegen geloeft voir wae.me negen culden ad computum die welcke voirscreven somme die voirscreven kijnderen behoirlijck te restitueren als zijnde geconverteert tot hennen provffijt gelijck dat al blijckt bij sekere rekeninge gedaen bij Jan Vaessen ende voir scepenen gepasseert, ende midts die huijsvrouwe des voorders ende ged. is die ene tot wijens provffijt die penningen gecomen zijn behout oijck nae recht die voirst geleende somme voir des hellicht te restitueren gelijck tselve al notoir is, desen al nijet tegenstaende refugeert die voorst. ver. tselve .eckelijcke malit. te doene nijettegenstaende .ij daertoe dickwils gratientel. is vermaent ende versocht sulcx dat den aenleggere in zijne qualiteijt den noet druct om die selve halffve penningen voer haer rekeninge met recht tegens desen ver. te veruecken, mets welck concludert ende contedeert daernleggere qualitate qua datte voors. ver. pro mediatatie ende zijn co.t gecondemneert sal worden om dij selve penningen te restitueren mietsgaders den behoirijcken intrest verschen tze. het verstreckt bij den ver. genoomen off sullen mijn heeren schepenen andersins recht doen naer behoiren cum expensis den (23-03-1xx9)
39. [lijst met namen en geldbedragen]
40. [lijst met namen en geldbedragen]
41. [lijst met namen en geldbedragen]
41v. deze specificatie is int reijn geextendeert beg. het sloth als die van Leende ende gedateert den (10-01-1602)
42. wij Goort van Lanckvelt schouteth reij[.] Jan Peters, Jan Vesters, Jan Bluijssen, Jan vande Hove, Jan Pompen [.] Willem Hendrick Wouters schepenen respective van Heeze ende Leende ter instantie van joncker Amant de Hornes super intendent ende die pachenaers vande naebeschreven thienden respective, doen condt eenen iegelijcken, certificerende mits desen voir die gerechte waerheijt dat opten (15-06-1602) duer t logeren van het legere van graff Maurits van Nassau comende vuijten lande van Ludick naer de stadt vanden grave op dieselve te belegeren beschaedicht geweest vanden selven legere binnen desen dorpe van Heeze het graene noch ten velde staende soe tselve bij ons schouteth ende schepenen int v.teren van . bevonden is geweest . ende landtmeter overgaen . meeter ende van een . gel.t ende gemelten . ... dese naevolgende thienenden voir soe veele den heeren des voirs. dorps soude mogen aangaen sijnder thienden halven ende den pachtenaers aen haere pachtinge affslach gedaen te worden naer vuijtwijsen der . verpachtcedulle, begreepen voir ons schouteth ende schepenen voirs. gepasseert opten (03-07-1602) daer te vorens opten hooch.els dach derselven thienden wel verstaende onder het grane gecomprehendet te wesen boeckweijt, gerst, haver ende tarwe den tarwe tegens rogge gereeckent den boeckweijt ende gerst 1 derdendeel min van prijse als den rogge ende den haver tegens halven roggen ende alsoe nae advenant tot rogge getogen, inden ijersten die strijperthiende tot Leende beschaedicht bevonden ten respecte vanden heere als vore voir zijne thiende opten (15-07-1602) gedaen bij de voirs. legere int passeeren duer Strijp naer den dorpe van Heeze ende den thiendens derselver goet gedaen ende affgeslaegen be.hout te worden aen heere pachtinge vanden selve thiende naer schepene overlegginge ende calculatie, die quantiteijt in graene ofte roggen twee mudden ende . item die veestraet thiende onder Heeze tot Creijel gelegen int leogeren vanden selve legere opten (15-07-1602) beschaedigt vier mudde ses vaten ende eenen halven cop roggen, item die middeleroom thiende tot Eijmerick onder den voirs. dorp van Heeze gelegen beschaedigt . als voire die quantiteijt van 14 mudden graene oft rogge ende vijff vaten een halve rogge, item die hon. thiende bevonden beschaedicht ten voirst. (15-07-1602) als voir vande voirs. leger gedaen in graene oft rogge die quantiteijt van drije mudden acht vaten eenen cop roggen, item die ralhonck? thiende beschadicht in voirs. vande voirs. legere bevonden gedaen in qualiteijt van 19 mudden anderhalf vat roggen, item die bosscherthiende beschadicht opten voirs. (15-07-1602) als voire in grane ende rogge die quantiteijt van een mudde twee vaten eenen cop roggen, item die middeldrom achter die kerck van Heese beschadicht opten (15-07-1602) die quantiteijt in rogge van tweee vaten III cop roggen, item die Oudevoirt thiende beschaedicht opten (15-07-1602) als voire die quantiteijt in rogge van vier mudde drije cop roggen, item die thiende van Ghinderover beschaedicht opten (15-07-1602) als voire die quantiteijt in rogge van een mudde ses vat ende een halven cop roggen, item die Hoeffthiende daeraff die pachtinge bedraecht seven ende een halff mudde roggen is bevonden geweest bij den voirst. leger opten (15-07-1602) als voire tenemael beschadicht te nijet gebracht ende bedorven vuijtgenomen twee vaetsaet boeckweijts toebehoirende Hendrick Goijens een vaetsaet rogge toebehoirende Hendrick Hensen in copsaet gersten toebehoirende Jan Gerart Willems de jonge ende noch anderhalff copsaet boeckweijts teobehoirende Aert H.sen, item die Voirtsbraeckthiende beschadicht opten (15-07-1602) rogge die quantietijt van twee mudde vijff vaten anderhalven cop roggen ende want godtlijck ende eerlijck is der waerheijt getuijgenisse te geven ende gestandt te doene besondere alsmen wittelijck daertoe versocht woirt, soe hebben wij schouteth ende schepenen voirs. den gemeijnen schependomps zegele van Heeze ende Leende opt spatie van dese gedruct op den (29-07-1602)
43v. [.] den drossart berecht lat volghen die geloefte die gijesteren gemackt is wij sullen u doen of te vreeden doen ende betaellen van alle oncoesten desen (14-11-160x) bij mij Matthijs Jan Peters met sone die oude geloeft bij u